Energia berriztagarrien sorkuntza eta kontsumo kooperatiba
Biteri kalean karga-puntu elektriko berria martxan jarri du Arrasateko Udalak, “urrats garrantzitsua” emanda herriko trantsizio ekologikoan eta mugikortasun jasangarrian. Karga-puntu berria Goiener kooperatibak hornitutako energia berriztagarriarekin elikatzen da.
Jatorrizko artikulua: Goiena
Energiaren etorkizuna ez da Washingtonen edo multinazionalen bulegoetan bakarrik erabakitzen: faktura bakoitzarekin sistema bat elikatzen dugu. Sistema energetikoak eta mundua mugitzen duten eliteek inposatutako dinamika suntsitzaileen aurrean, zure faktura elektrikoa Goiener bezalako proiektuetara aldatzea erresistentzia eta aldaketa ekintza handia da.
Hordago, El Salto-ren Euskal Herrirako gehigarriak energiaren gaiari heldu dio. Alde batetik, berriztagarrietara egin beharreko trantsizio azkarra dute hizpide, eta, bestetik, proiektu eoliko eta fotovoltaiko berriek lurraldean sortzen dituzten lurralde-gatazken arteko tentsioak. Gehigarrian, Goienerreko Erika Martínez eta Maria Arretxe elkarrizketatu dituzte.
Azken hilabeteetan ikusten ari gara merkatuan energia erosteko kostuak goranzko joera nabarmena izan duela. Prezio nahiko neurridunak izan dituen udaberri baten ondoren, udako hilabeteak goia jotzen ari dira handizkako merkatuan.
Urtero, uda garai honetan, merkatuko prezioaren igoera eragiten duten hainbat faktore batzen dira:
Udako ohiko baldintzei, aurten faktore geopolitiko erabakigarri bat gehitu behar zaie: Ekialde Hurbileko ezegonkortasuna eta Ormuzko itsasarteko arriskuak. Izan ere, Ormuzko itsasartea kritikoa da, bertatik pasatzen baitira munduko petrolioaren % 20 inguru eta gas-merkataritzaren zati oso handi bat. Hori dela eta, bertako trafikoa etetea arrisku handia da munduko energia-merkatuentzat.
Momentu honetan gas-erreserbak dira Europako gasa eta argindar-prezioak goruntz bultzatzen ari diren arrazoi nagusiak. Oraingoz ez dago berehalako hornidura-arazorik, baina Europar Batasuneko gas-biltegiak beren edukieraren % 63 inguruan daude, garai hauetarako ohikoa litzatekeen % 80aren azpitik. Europa desio lukeena baino segurtasun-koltxoi txikiagoarekin iritsiko da uda amaierara, eta negua hasi aurretik denbora gutxi izango du biltegiak betetzen jarraitzeko.
Erreserben inguruko kezka horrek gasaren gaineko “arrisku-prima” gisa funtzionatzen du, eta berehala eragiten dio argindarraren prezioari. Gasaren presio hori batez ere arratsalde eta gaueko orduetan nabaritzen da, eguzkia ezkutatzen denean eta ekoizpen fotovoltaikoa desagertzen denean. Orduan, ziklo konbinatuak martxan jartzea derrigorrezko bihurtzen da eskaria estali ahal izateko, ordu-tarte horretako prezioak izugarri igoz.
Eguneko merkatuko prezioaz gain, une honetan, argindarrak badu beste aldagai garrantzitsu bat: Red Eléctrica de Españak (REE) kudeatzen dituen doitze-zerbitzuak.
2025eko apirilaren 28ko itzalaldiaren ondoren, REEk “modu indartuan” kudeatu ditu zerbitzuok sareari egonkortasun handiagoa emateko. Ondorioz nabarmen garestitu dira, aurtengo otsaila eta martxoa bitartean maximoetara iritsiz. Azken hilabeteetan prezioak apur bat jaitsi diren arren, maila ikaragarri altuetan jarraitzen dute: 2024an ohikoa zenaren ia bikoitza.
Udazkeneko eta neguko hilabeteei begira (azaroa eta abendua bereziki), merkatuko aurreikuspenek diote prezioek garesti eta gorabehera handiarekin jarraituko dutela. Batez ere bi arrazoiengatik:
Testuinguru honetan, aurreikustekoa da argindarraren merkatuak gorabehera handiak izatea urteko azken hiruhilekoan. Prezio altuen pasarteak izateko arrisku handiagoa izango da ekoizpen berriztagarri txikieneko orduetan, bereziki hilabete hotzenetako arratsalde eta gauetan.
Uztailaren 13an Dulantzin hasiko da, eta uztailaren 17an Gasteizen bukatuko da Goiener elkartearen Udanbizi txirrindulari bira. Tartean, besteak beste, Bernedotik, Lantziegotik eta Gaubeatik pasatuko dira.
Jatorrizko artikulua: Arabako ALEA
Ekialde Hurbilean gertatzen ari den krisiaren eta horrekin lotutako argindar-prezioaren igoeraren ondorioz, Gobernuak martxoan 07/2026 Lege Dekretua argitaratu zuen. Bertan, energiaren kostuak duen eragina murrizteko aldi baterako zenbait neurri ezarri dira; besteak beste, kontsumitzaileei eta argindar-ekoizleei eragiten dieten hainbat zerga-neurri.
Ekainean, energia-egoera hobetu ez dela ikusita, Gobernuak 18/2026 Errege Dekretua onartu du, 2026ko uztailaren 1etik aurrera aplikatuko dena, eta aurretik onartutako zerga-neurri batzuk luzatuko dituena. Azpimarratzekoa da lege-dekretu hori Diputatuen Kongresuak uztailean zehar baliozkotu behar duela.
Errege Lege Dekretu berri honek energia arloko zerga-laguntza luzatu die kontsumitzaileei 2026ko irailera arte, baina KPIaren bilakaerari lotutako pixkanakako murrizketa bati eutsiz. Gainera, ekoizleei dagokienez, 2026rako zerga-neurriak luzatu dira, eta hurrengo urteetarako zerga-murrizketa berriak ezarri dira.
Neurria indarrean mantenduko da irailaren 30era arte, argindarraren gaineko zerga bereziari (IEE) eta BEZ murriztuari dagokienez: %0,5eko eta %10eko tasak aplikatzen jarraituko dira, hurrenez hurren.
Argindarrari lotutako KPIa aurreko urteko hilabete berdinarekin konparatuta %15etik gora handitzen bada, zerga-tasa murriztuak aplikatuko dira. Bestela, ohiko zerga-tasak mantenduko dira (%5,11 eta %21, hurrenez hurren).
Gaur egungo energia-merkatuaren egonkortasunaren ondorioz, klausula hori ez dago aktibatuta. Horrenbestez, ekainean eta uztailean ohiko zerga-tasak mantenduko dira, eta abuztuan eta irailean, berriz, ekainean eta uztailean argitaratutako KPIa hartuko da kontuan.
2026rako, martxoaren 20ko 7/2026 Lege Dekretuak jada ezarritako zerga-oinarriaren murrizketa luzatu da:
Irizpide bera aplikatuko da urteko ordainketa zatikatuen kalkuluan ere.
2027rako, zergaren karga-tasa %3,5ean ezarri da, eta 2028rako %0ean, mugagabeko indarraldiarekin. Arauak, halaber, sistema elektrikoari konpentsazioa egitea aurreikusten du neurri horiek eragindako diru-sarreren murrizketagatik, eta, aldaketa horretara egokitzeko, araubide espezifikoko ordainsari-parametroak eguneratzea ere aurreikusten du.
Ekoizleentzat, eragina oso positiboa da epe ertain eta luzera; izan ere, ekoizpenaren gaineko zerga-presioa erabat ezabatzeko bidea ezarri da. Horri esker, ekoitzitako argindarra prezio baxuagoetan saldu ahal izango dute, eta instalazio berrietan inbertitzeko pizgarriak areagotuko dira.
